კორონავირუსი , ის რაც უნდა ვიცოდეთ

რა ემართებათ ადამიანებს, რომლებიც ავადდებიან COVID-19 -ით

• ექსპერტები ჯერ კიდევ იკვლევენ კორონავირუსს (COVID-19);
• ზოგიერთ ინფიცირებულ ადამიანს არ აღენიშნება სიმპტომები, თუმცა ასეთი ადამიანები ინფექციის წყაროს წარმოადგენენ და გადამდები არიან;
• უმეტესად ვირუსის გადაცემა ხდება სიმპტომების გაჩენის შემდეგ.
• COVID-19 შესაძლებელია სასიკვდილო აღმოჩნდეს რისკ - ჯგუფის წარმომადგენლებისთვის ( > 60 წლის ადამიანები და თანმხლები ქრონიკული დაავადებების მქონე)
• გამოიყენეთ ნიღაბი მხოლოდ დაავადების არსებობის შემთხვევაში,რომ დაიცვათ ირგვლივ მყოფები, რეგულაურად გამოიცვალეთ ნიღაბი და დაიბანეთ ხელები მასთან შეხების შემდეგ.

Øადამიანების უმეტესობა თავს ცუდად გრძნობს ანუ სიმპტომები უჩნდება ინფიცირებიდან 1-14 დღეში.

Øხშირ შემთხვევაში სიმპტომები თავს იჩენს ინფიცირებიდან  5-6  დღეში.

Øსიმპტომები მოიცავს ქვემოთ ჩამოთვლილთაგან ერთ-ერთს ან ყველას:

• ხველება (უმეტესად მშრალი)
• სუნთქვის გაძნელება
• ყელის ტკივილი
• მაღალი ტემპერატურა (≥ 38°C)
• დიარეა
• თავის ტკივილი

 

აივ ინფიცირებულები და   COVID-19

• 20 მარტის მდგომარეობით, აივ ინფიცირებულებში არ არის დაფიქსირებული COVID-19 -ის შემთხვევა;
• ამ ეტაპზე, არ არსებობს მტკიცებულება, იმისა, რომ არვ თერაპიაზე მყოფ აივ დადებით პირებს აქვთ კორონა ვირუსით ინფიცირების გაზრდილი რისკი.
• აივ ინფიცირებულები, რომლებიც არ იღებენ ანტირეტროვირუსულ მკურნალობას (არვ) იმყოფებიან გაზრდილი რისკის ქვეშ რადგან მათი იმუნური სისტემა ასეთ შემთხვევაში არამყარია
• სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია, რომ აივ ინფიცირებულები იტარებდნენ ანტირეტროვირუსულ მკურნალობას
• აივ ინფიცირებულები, რომლებიც იღებენ არვ თერაპიას, მნიშვნელოვანია რომ ჰქონდეთ მედიკამენტის 30 დღის მარაგი აგრეთვე თუ შესაძლებელია მოხდეს 3 ან 6 თვის მარაგის გატანა.
• მნიშვნელოვანია აივ ინფიცირებულების ვაქცინაცია გრიპის და პნევმონიის პრევენციის მიზნით.

 

ტუბერკულოზი და COVID-19

• აივ ინფექცია ზრდის ტუბერკულოზით დაავადების რისკს. ტუბერკულოზი ბაქტერიული ინფექციაა, რომელიც აზიანებს ფილტვებს
• ანტირეტროვირუსული თერაპია (არვ) ამცირებს აღნიშნულ რისკს. ადამიანები, რომლებიც არიან აივ-ით ინფიცირების გაზრდილი რისკის ქვეშ უნდა ჩაუტარდეთ ტუბერკულოზზე სკრინინგი, ხოლო არვ თერაპიაზე მყოფ პირებს უნდა ჰქონდეთ უწყვეტი ხელმისაწვდომობა TB მკურნალობაზე.
• მიუხედავად იმისა, რომ ტუბერკულოზი განკურნებადი დაავადებაა, აივ/შიდსით დაავადებულებში ის სიკვდილის უხშირეს მიზეზს წარმოადგენს
• 2018 წელს ტუბერკულოზით 251 000 აივ ინფიცირებული პირი გარდაიცვალა
• როგორც ტუბერკულოზი ასევე, COVID-19 აზიანებს ფილტვებს
• არ არის შესწავლილი თუ როგორ მოქმედებს COVID-19 ტუბერკულოზით დაავადებულზე, თუმცა აშკარაა, რომ ტბ-ით დაავადებულებს აქვთ COVID-19 - ით ინფიცირების და ლეტალური გამოსავლის  გაზრდილი რისკი.
• იმ პირებს ვისაც უტარდებათ ტესტირება COVID-19 -ზე ასევე უნდა ჩაუტარდეთ ტესტირება ტუბერკულოზზე. განსაკუთრებით თუ ისინი არიან აივ-ით ინფიცირებულები ან ცხოვრობენ ისეთ რეგიონში სადაც ტუბერკულოზი ფართოდაა გავრცელებული.
• სახელმწიფომ უნდა უზრუნველყოს დაუყონებლივი ტესტირება ერთდროულად, როგორც COVID-19 ზე ასევე ტუბერკულოზზე, განსაკუთრებით თუ თავს იჩენს სიმპტომები: ტემპერატურა და ხველება.

 

ტესტირება

 

• COVID-19 ტესტირებაზე ხელმისაწვდომობა შეზღუდულია
• იდეალურ შემთხვევაში მასობრივი ტესტირების ჩატარება უპრიანი იქნებოდა თუმცა მოცემულ სიტუაციაში ეს შეუძლებელია.
• როგორც წესი ტესტირების ჩატარება რეკომენდირებულია მხოლოდ სიმპტომების გაჩენის შემთხვევაში ( ცხელება, გაძნელებული სუნთქვა, ხველება)
• თუ თქვენ გაქვთ სიმპტომები, ექიმთან მისვლამდე დაუკავშირდით ცხელ ხაზს
• თუ თქვენი ტესტირების პასუხი აღმოჩნდა უარყოფითი, ეს ჯერ კიდევ არ ნიშნავს რომ დაცული ხართ ინფიცირებისაგან. მაქსიმალურად დაიცავით უსაფრთხოების წესები.
• ტესტირება აუცილებლად უნდა ჩატარდეს ცარიელ კარგად ვენტილირებულ ოთახში ან ღია სივრცეში, რომ დავიცვათ ჯანდაცვის მუშაკები და ასევე სხვა პირები ინფიცირებისაგან
• მედიცინის მუშაკი იღებს ნაცხს პირის და ცხვირის ღრუდან რომლის გამოკვლევა შემდეგ ხდება ლაბორატორიულ პირობებში
• პასუხის მიღებას ჭირდება დრო. რომელიც დამოკიდებულია სხვადასხვა ფაქტორზე (ლაბორატორიის დატვირთულობა, ადგილმდებარეობა და ა.შ)

როგორ მკურნალობენ COVID-19-ს?

• COVID-19 ის სპეციალური ანტივირუსული მკურნალობა არ არსებობს, თუმცა მრავალი პრეპარატი გადის ტესტირებას
• ამ ეტაპზე მიმართავენ სიმპტომურ მკურნალობას (მაგ: გაძნელებული სუნთქვის შემთხვევაში იყენებენ ხელოვნური სუნთქვის აპარატებს, ცხელების საწინააღმდეგო მედიკამენტებს და ა.შ)
• ანტიბიოტიკებით არ მკურნალობენ ვირუსულ ინფექციას. ანტიბიოტიკი შესაძლოა საჭირო გახდეს თუ გამოვლინდა მეორეული ბაქტერიული ინფექცია.
• არ არსებობს უშალოდ COVID-19 -ის საპროპოლაქტიკო და სამკურნალო საშუალებები
• უნდა მიიღოთ თუ არა იბუპროფენი COVID-19 ით დაავადების დროს? აღნიშნულის შესახებ არსებობს ბევრი ვარაუდი და ძალიან მცირე მონაცემები.
• თუ აღგენიშნებათ თავის ტკივილი ან ცხელება, მიიღეთ პარაცეტამოლი/აცეტამინოფენი და არავითარ შემთხვევაში ანთების საწინააღმდეგო საშუალებები როგორიცაა იბუპროფენი ან კორტიზონი.
• მალარიის საწინააღმდეგო პრეპარატი ქლოროქინი არ არის დამტკიცებული COVID-19 - ის სამკურნალოდ, თუმცა მიმდინარეობს კვლევები ეფექტურობის შესასწავლად.
• ვაქცინაციის შემუშავებას შესაძლოა დასჭირდეს 18 თვე. ამიტომაც მნიშვნელოვანია პრევენციული ღონისძიებები.

ძირითადი დასკვნები და რეკომენდაციები

• რეგულარულად დაიბანეთ ხელები საპნით 20 წმ - ის განმავლობაში. საპნის და წყლის არ არსებობის შემთხვევაში გამოიყენეთ 70% სპირტის შემცველი სადეზინფექციო საშვალება.
• რეკომენდირებულია ჩაატაროთ შემდეგი ზედაპირების დეზინფექცია:

Øავტომობილი - საჭე, კარის სახელურები, გადაცემის კოლოფი, ხელის მუხრუჭი. დ ა.შ

Øსახლი - პულტი, კარის სახელურები, ჩამრთველები, ხშირად გამოყენებული ზედაპირები, მობილური ტელეფონი,  ონკანის და მაცივრის სახელური და ა.შ.

Øოფისი - კლავიატურა, ტელეფონი, ღილაკები, კარის სახელურები, ჩაიდნის სახელური, ჩამრთველები.

 

შეადგინეთ კლინიკური დახმარების გეგმა საიზოლაციო/საკარანტინო რეჟიმისთვის:

• დაგეგმეთ, თქვენს სახლში სად შეიძლება გაკეთდეს საკარანტინო ზონა, აუხსენით ბავშვებს და სხვა ოჯახის წევრებს საკარანტინო რეჟიმის წესები, შეამოწმეთ რის გაკეთებას შეძლებთ და რას ვერ შეძლებთ.
• ტელემედიცინის ვარიანტები (ვის შეგიძლიათ მიმართოთ სამედიცინო დახმარების აღმოსაჩენად? ცხელი ხაზები, ექიმები, მედდები და ა.შ)
• სატელეფონო და ინტერნეტის ანგარიშის შევსება (აუცილებლობის შემთხვევაში)
• თან გქონდეთ უბნის ექიმის საკონტაქტო ინფორმაცია.
• იყავით აქტიური სოციალური ქსელების მეშვეობით,სოციალური კონტაქტები გვეხმარება ვიყოთ მოვლენების კურსში და ასევე ფსიქიკური ჯანმრთელობის შენარჩუნებაში.
• ქრონიკული დაავადებების არსებობის შემთხვევაში ეცადეთ გქონდეთ სამკურნალო საშუალებების მინიმუმ 1 თვის მარაგი, რეკომენდირებულია მაქსიმალურად იმდენი გქონდეთ რის საშუალებასაც მოგცემთ ექიმის დანიშნული რეცეპტი
• არ მიმართოთ კლინიკას თუ არ აღგენიშნებათ სიმპტომები
• მოწევა აზიანებს თქვენს ფილტვებს. ეცადეთ შეამციროთ ან შეწყვიტოთ მოწევა
• მნიშვნელოვანია ფიზიკური დისტანციის დაცვა

 

 

შესაძლებლობის არსებობის შემთხვევაში დაეხმარეთ ადამიანებს რომლებიც იმყოფებიან შემდეგ სიტუაციებში:

 

• პირები, რომლებსაც არა აქვთ საშუალება იმუშაონ დისტანციურად და დაკარგეს სამუშაო ადგილები
• სტიგმის ქვეშ მყოფი პირები - ისინი ვინც დაავადებულები არიან კორონავირუსით, პირები რომლებმაც ეხლახანს იმოგზაურეს
• პირები, რომლებსაც არა აქვთ ხელმისაწვდომობა მედიკამენტებზე (ქრონიკული დაავადებების სამკურნალო საშუალებები, არვ პრეპარატები და ა.შ )
• პირები, რომლებიც დამოკიდებულები არიან ზიანის შემცირების სერვისებზე.

 

 

 

 

იხილეთ ფაილი სრულად:

კორონავირუსი, ის რაც უნდა ვიცოდეთ